Gaan miljoenen in rook op? AI betwijfelt echtheid schilderijen Van Eyck
Twee schilderijen van Jan Van Eyck zijn waarschijnlijk niet door hemzelf gemaakt. Dit concludeert technologiebedrijf Art Recognition na een AI-analyse met 86 en 91 procent zekerheid. Eric Postma, hoogleraar Artificiële intelligentie bij Tilburg University, werkte mee aan de algoritmen.
De twee schilderijen van Van Eyck (ca. 1390 – 1441) die allebei de naam Sint-Franciscus ontvangt de stigmata dragen, hangen in musea in Turijn en Philadelphia. Al langere tijd wordt door experts vermoed dat de schilderijen wel uit Van Eycks atelier komen, maar niet door hemzelf geschilderd zijn. De recente AI-analyse lijken deze vermoedens voorlopig te bevestigen.
Het Zwitserse technologiebedrijf Art Recognition gebruikt AI om de authenticiteit van schilderijen en tekeningen te controleren. Dit helpt om het verificatieproces van kunstwerken objectiever, accurater en sneller te maken. Het vergelijkt digitale foto’s van een werk met alle authentieke werken van een kunstenaar.
De Tilburgse hoogleraar Artificiële Intelligentie Eric Postma werkte met Art Recognition aan de ontwikkeling van algoritmen. Volgens Postma zit de kracht van AI vooral in het analyseren van visuele patronen, zegt hij in dagblad NRC. Het algoritme kan op deze manier afwijkende structuren snel opmerken.
Vragen bij methode
Echter, critici stellen dat de AI-analyse verstoord kan worden door alle restauraties die het schilderij heeft ondergaan. Ook wordt de analyse gemaakt op basis van foto’s in plaats van het originele werk zelf.
In NRC benadrukt Postma dat de AI-analyse geen doorslaggevend oordeel is. Maar met de huidige stand van de technologie kunnen musea de uitkomst niet meer naast zich neerleggen. Ook noemt hij het onderzoek een volgende stap in de inzet van AI binnen de kunstwereld.
AI-analyses kunnen mogelijk grote financiële gevolgen hebben voor musea en particuliere eigenaren. Als blijkt dat een schilderij niet zeker van Van Eyck is, kan dat een flinke waardedaling veroorzaken. Voor de musea in Turijn en Philadelphia roept dit wellicht onzekerheid op over de waarde en status van hun collectie.
