Iraanse medewerkers in Tilburg volgen de strijd tegen het regime: ‘We zijn hoopvoller dan ooit’

De oorlog en onrust in Iran houden de wereld bezig, maar voor Iraniërs in Nederland is het nieuws extra persoonlijk. Twee Iraanse medewerkers van Tilburg University volgen de ontwikkelingen op de voet. ‘Het gaat voorbij het vermogen van een mens om dit te verwerken.’

De oorlog in Iran houdt de wereld op het puntje van z’n stoel. Waar activisten als Greta Thunberg zich sterk tegen de oorlog uitspreken, voelt de oorlog voor twee Iraanse werknemers aan Tilburg University, die wegens veiligheidsoverwegingen anoniem hun verhaal doen, anders. ‘Wat is ons alternatief?’

Sinds het uitbreken van de oorlog voelen de Iraniërs ‘een mix van bezorgdheid en hoop. We zijn hoopvoller dan ooit, maar dat maakt het ook eng,’ leggen ze uit. ‘We hopen dat 47 jaar aan terreur van het regime eindigt.’ Verdrietig over de dood van de Iraanse grootayatollah Ali Khamenei zijn ze in elk geval niet: ‘Een van de bloedigste dictators in bijna de hele geschiedenis.’

‘Het is nog geen twee maanden geleden dat het regime een slachting uitvoerde tijdens protesten. Dat staat nog zeer levendig in mijn en onze geest, daarom hebben we om buitenlandse hulp gevraagd. Ook al waren we onzeker hoe die eruit zou zien en zijn we niet per se voor een oorlog,’ legt één van de werknemers uit.

Hij vervolgt: ‘We zijn niet naïef. Wat Trump en de Verenigde Staten doen is ook in hun eigen belang en oorlog komt altijd met grote menselijke verliezen. Maar we kunnen dezelfde gemeenschappelijke interesse hebben: dat het regime vertrekt. Het regime had zich kunnen overgeven. Dat hebben ze niet gedaan. Ze kozen voor hun raketprogramma’s.’

Selectief activisme

‘Je kunt oorlog bekritiseren, je kunt bezorgd zijn,’ dat begrijpen we, leggen de twee Iraniërs uit. ‘Maar er zijn veel beroemde activisten die telkens stil bleven, tijdens de protesten bijvoorbeeld, en nu ineens wakker worden. Dat voelt niet goed. Dat is selectief activisme.

‘De media en activisten sprongen bijvoorbeeld meteen op een school die door de Verenigde Staten en/of Israël zou zijn gebombardeerd. Maar we weten nog helemaal niet wie daarvoor verantwoordelijk is en of het geen militaire school is geweest. Iran heeft vaker raketten gestuurd die in hun eigen land belandden.

‘Bovendien bouwt het regime militaire basissen naast scholen, dat is geen toeval. Ze houden ook persconferenties in scholen en ziekenhuizen. Dat is vergelijkbaar met wat Hamas in Israël deed.’

Noord-Korea op steroïden

Er heerst nog veel angst onder de Iraniërs. Als het harde regime van de overleden leider Ali Khamenei wordt doorgezet, vrezen de werknemers dat de regering met veel geweld tegen de eigen bevolking zal optreden. ‘Noord-Korea op steroïden,’ noemt een van de werknemers het.

Het regime vroeg bewoners om de Iraanse hoofdstad Teheran te verlaten vanwege de oorlog, maar de meeste bewoners blijven gewoon. ‘Ze verwachten dat als het regime zwak genoeg is, ze het werk af moeten maken,’ leggen de werknemers uit.

Ook was er op veel video’s te zien dat bewoners in Teheran juichend de straat op gingen of vanuit hun raam vol ontlading naar buiten schreeuwen na de dood van de grootayatollah. Maar dat blijft gevaarlijk. ‘We hebben zelfs video’s gezien waarin het regime op de ramen schoot,’ vertellen de werknemers.

Bloederige protesten

De angst voor het regime is begrijpelijk. Nog steeds duiken er nieuwe video’s op van de gruweldaden van het regime, tijdens de enorme protesten de afgelopen maanden. Tijdens die protesten liepen de dodentallen enorm op.

Naar schatting zijn er alleen op 8 en 9 januari al meer dan 30.000 inwoners gedood. Het aantal bleef lang onduidelijk, ook omdat het regime het internet blokkeert voor inwoners, zodat zij weinig informatie of video’s kunnen delen.

‘Er is een hele bekende video, waarbij een man op zoek is naar zijn zoon. Hij filmt een hele rij dode lichamen, waar hij langs afloopt. De video duurt tien minuten, moet je nagaan hoeveel lijken hij in deze tijd voorbij loopt. Op het einde heeft hij zijn zoon nog steeds niet gevonden.’ De werknemers zijn zichtbaar geëmotioneerd als ze hierover spreken. ‘Het gaat voorbij het vermogen van een mens om dit te verwerken,’ legt een van de twee uit.

Deze video’s fungeren als een collectief geheugen, leggen de Iraanse werknemers uit. Vrijwel alle Iraniërs hebben deze video gezien, maar er zijn er nog een stuk meer. Die video’s zorgen ervoor dat cijfers mensen worden.

Staatspropaganda

Het regime probeert inwoners al jarenlang met propaganda voor de gek te houden, leggen de werknemers uit: ‘Tijdens de protesten sturen ze bijvoorbeeld mensen undercover mee. Deze undercover-agenten beginnen dan bijvoorbeeld een auto kapot te slaan, zodat het regime kan zeggen dat de protesten niet vredig verlopen en ze in moeten grijpen. Dat deed Hamas ook. Khamenei heeft veel van hen overgenomen.’

Die agenten komen van de IRG, de Islamitische revolutionaire garde. ‘Dit kun je vergelijken met de SS,’ leggen de werknemers uit. ‘De macht van het normale leger wordt systematisch verminderd en de IRGS wordt beter gefinancierd. We hebben hierdoor geen leger meer om het volk te beschermen.’

Survivor’s guilt

Iraniërs wonen in alle delen van de wereld, maar blijven zich sterk verbonden voelen met het thuisland dat al jaren in zwaar weer verkeert. Hoewel de werknemers van Tilburg University niet meer in Iran wonen, volgen ze het nieuws op de voet. ‘We hebben een groot collectief verantwoordelijkheidsbesef.’

‘Een paar weken geleden beïnvloedde de situatie daar echt mijn werk en relaties,’ zegt een van hen. ‘Ik wilde het nieuws negeren en mijn leven leven. Dat is me een dag gelukt. En daarna voelde ik meteen een enorme hoeveelheid schuld. Survivor’s guilt.’

Hulp van de universiteit

In 2022, toen er ook veel onrust en geweld was in Iran, gaven Iraanse studenten aan zich niet gesteund te voelen door de universiteit. Hoe is dat nu? ‘We werden na de protesten meteen benaderd door de bestuursleden van de universiteit. Ze werken bijvoorbeeld aan een oplossing om collegegeldtermijnen uit te stellen. Zowel naar studenten als medewerkers wordt nu geluisterd,’ vertelt een van de werknemers.

Toekomst

Ondanks al hun zorgen zeggen de werknemers dat ze voor het eerst in lange tijd een klein sprankje hoop zien. ‘Ik ben optimistisch dat het regime uiteindelijk zal vallen. De inzet is nu zo hoog,’ zegt een van hen.

En dat verlangen naar verandering komt niet uit het niets. Iran heeft een beschaving die duizenden jaren teruggaat; er werd ooit zelfs een van de eerste mensenrechtendocumenten ter wereld opgesteld.

In de loop van de geschiedenis heeft het land grote veroveraars en verwoestingen doorstaan, van Alexander de Grote tot de Arabische invasies waarbij bijvoorbeeld bibliotheken werden verbrand. Toch wist het land zich telkens weer op te bouwen.

Ook nu putten veel Iraniërs kracht uit hun eigen cultuur, geschiedenis en mythologie. Oude symbolen en vlaggen, verhalen over wrede heersers en mensen die daartegen in opstand komen, keren terug in het publieke debat en in protesten.

Ze drukken een verlangen uit naar iets fundamenteels: herstel van de rechten die hen zijn ontnomen, de mogelijkheid om hun gewone leven terug te krijgen.

_Advertentie.