Bindend studieadvies heeft vooral nadelen, blijkt uit nieuw grootschalig onderzoek

Het bsa werkt niet, blijkt uit het grootste onderzoek dat er ooit naar gedaan is. Afstuderen gaat nauwelijks sneller en minder studenten behalen een diploma. Wat de LSVb betreft kan het bsa meteen worden afgeschaft.

Veel hogescholen en vrijwel alle universiteiten stellen een harde eis aan hun eerstejaars: als zij niet een bepaald aantal studiepunten halen, krijgen ze een negatief bindend studieadvies. Ze worden van de opleiding gegooid.

De bsa-grens ligt vaak rond de veertig punten, maar sommige opleidingen eisen zestig punten – hun studenten moeten het hele jaar ineens halen. Lukt dat niet, dan kunnen ze hoogstens aan een andere opleiding beginnen of aan een andere onderwijsinstelling.

Dit ‘rondpompen’ van studenten krijgt al lange tijd kritiek. Studenten die nét onder bsa-grens eindigen maken namelijk wel degelijk kans op een diploma. Dat zag bijvoorbeeld de Hogeschool Rotterdam na de coronapandemie, toen de bsa-regels tijdelijk werden opgeschort. Ook de Vrije Universiteit meldde dat vorig jaar.

‘Aanzienlijke nadelen’

In een onderzoek dat vandaag werd gepubliceerd in economenblad ESB is de conclusie nog scherper: voor zowel studenten als voor de onderwijsinstellingen heeft het bsa weinig voordelen en ‘aanzienlijke nadelen’.

Van de studenten die met een bsa worden weggestuurd zou statistisch gezien de helft de opleiding wél hebben afgerond. Dat concludeert promovendus en econoom Sander de Vries van de Vrije Universiteit op basis van CBS-gegevens van 700 duizend universitaire bachelorstudenten in 351 opleidingen. Niet eerder werd van zoveel opleidingen en studenten de invloed van het bsa onderzocht.

De Landelijke Studentenvakbond ziet in het onderzoek een bevestiging van het eigen gelijk: het bsa zorgt vooral voor stress, terwijl het verder weinig oplevert. ‘Niks staat de politiek in de weg om het bsa gewoon af te schaffen’, zegt LSVb-voorzitter Maaike Krom in een reactie.

Universiteiten zien dat anders, laat een woordvoerder van Universiteiten van Nederland weten. ‘Studenten zelf ervaren het bsa veel vaker positief dan negatief. In de coronajaren hebben we gezien dat studenten die met minder studiepunten doorstudeerden, vaak later uitvielen.’

Een veelgenoemd argument voor een bsa is dat studenten die weinig kans maken soms heel lang voortmodderen in hun opleiding als ze niet na het eerste jaar weggestuurd kunnen worden. Die studenten konden in de coronajaren inderdaad doorstuderen en trokken pas veel later de conclusie dat ze misschien niet geschikt waren voor de gekozen studie. Om hoeveel studenten het gaat wordt uit dit nieuwe onderzoek niet duidelijk.

‘Geen zwakke studenten’

Onderzoeker Sander de Vries keek naar eerstejaars die begonnen tussen 1994 en 2014. In die jaren voerden steeds meer opleidingen een bindend studieadvies in – tot in 2014 uiteindelijk alle 351 onderzochte bacheloropleidingen een bsa hadden.

Van elke opleiding afzonderlijk bekeek de onderzoeker de succeskansen van studenten vóór en na invoering van de punteneis. Uit de CBS-cijfers kon hij ook afleiden hoeveel uitvallers uiteindelijk alsnog een diploma behaalden bij een andere opleiding. ‘De resultaten laten zien dat uitvallers door het bsa niet noodzakelijkerwijs zwakke studenten zijn’, schrijft de onderzoeker.

Een van de doelen van het bsa is om meer studenten op de juiste plek te krijgen, benadrukt universiteitenvereniging UNL in haar reactie. Maar uit het onderzoek blijkt niet dat dit lukt. ‘Het is niet duidelijk dat [de bsa-uitvallers] beter presteren in een ander programma’, staat er.

Integendeel: in totaal behalen 1,7 procent minder studenten een diploma door de invoering van het bsa. Daar staat tegenover dat studenten die de punteneis wél halen gemiddeld drie weken sneller afstuderen. Maar die versnelling is ‘statistisch niet te onderscheiden van nul’, staat in het onderzoek.

Politiek heet hangijzer

Een aantal grote hogescholen is al van het bsa afgestapt, onder meer na kritiek van voormalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf van D66. Die vond dat het instrument vooral stress oplevert bij studenten.

Dijkgraaf wilde nieuwe regels invoeren om de punteneis landelijk af te zwakken, maar dat stuitte op veel weerstand bij de universiteiten. Ook zijn eigen coalitiepartij, de VVD, was er destijds niet enthousiast over.

Toen de VVD later met NSC, PVV en BBB het kabinet-Schoof vormde, ging het voorstel van Dijkgraaf direct overboord. Ze spraken af om de bsa-regels niet te versoepelen. In het nieuwe coalitieakkoord van D66, VVD en CDA staan geen afspraken over het bsa.

_Advertentie.