‘Hoezo, copyright?’ Studenten verkopen tentamens van Tilburg University

Studenten verkopen tentamens en collegeslides van Tilburg University op studiehulpwebsites als Stuvia en Studeersnel. Dat mag niet, toch gebeurt het steeds vaker. ‘Ze bedoelen het niet kwaad, maar studenten verkopen wel mijn werk.’

‘Verkoop jouw samenvattingen, jouw kennis is geld waard,’ is te lezen op Stuvia, een van de grootste studiehulpwebsites van Nederland. Studenten kunnen er samenvattingen op kopen of verkopen, maar ook andere studiematerialen. Maar de vraag is: hoeveel van die kennis is van studenten zelf?

Studenten zetten namelijk ook slides, readers en soms zelfs tentamens online op de studiehulpwebsites. Op Stuvia staan momenteel meer dan 10.000 documenten aan studiemateriaal over vakken aan Tilburg University, op het populaire Studeersnel gaat het zelfs om meer dan 50.000 documenten.

Floortje Mols, universitair hoofddocent Medische en Klinische Psychologie, merkt ook dat studiemateriaal online opduikt. ‘Studenten halen slides van Canvas, voegen er soms één zin aan toe en verkopen het online. Dat zijn onze eigen studenten. Ze bedoelen het niet kwaad, maar ze verkopen wel mijn werk. En als je ze erop aanspreekt, zeggen ze: ‘Hoezo, copyright?’’

En dat niet alleen: sommige studenten flyeren zelfs bij de ingang van collegezalen om onderwijsmateriaal van Tilburg University (zoals tentamens, readers en PowerPointslides) aan te prijzen. ‘Dan loop je er als docent letterlijk langs,’ zegt Mols. ‘Dat voelt vreemd, want het mag juridisch gewoon niet.’

Auteursrecht

‘Het auteursrecht van onderwijsmateriaal ligt in beginsel bij Tilburg University en haar docenten,’ laat de afdeling Juridische Zaken van Tilburg University weten. Alles wat gemaakt is door docenten in dienst van de universiteit – slides, tentamens en readers – valt onder het auteursrecht en is dus eigendom van de universiteit. Studenten mogen dat niet zonder toestemming verspreiden of verkopen.

Alleen een echt zelfgeschreven samenvatting valt daarbuiten. Maar zodra daarin stukken letterlijk worden overgenomen uit collegeslides of readers, wordt het een ander verhaal. Dan wordt er materiaal van de docent gebruikt.

‘Dat is een schemergebied,’ erkent Juridische Zaken. ‘Voor eigen gebruik mag het. Maar zodra een student die samenvatting met informatie van de docent online zet, is dat een inbreuk. Of een samenvatting gedeeld mag worden op een platform ligt aldus aan de inhoud hiervan.’

Onacceptabel

Rector magnificus Wim van de Donk, tevens voorzitter van het College van Bestuur, noemt de situatie ‘buitengewoon zorgelijk en onacceptabel’. Hij ziet bovendien dat het probleem groeit. Dat baart hem zorgen, juist omdat het raakt aan de kern van onderwijs, vertelt hij. ‘En die kern is dat wij staan voor de kwaliteit van ons onderwijs en van de diploma’s die we als universiteit uitreiken. Dit soort praktijken ondermijnt ons educatieve ethos.’

Daarbij gaat het ook om de reputatie van de universiteit, legt hij uit. ‘Om de aantasting van tentamens. Als er tentamens van ons te koop staan, kunnen studenten vakken halen op basis van voorinformatie. Hier willen we als universiteit niet van worden verdacht.’ En volgens hem moet je dat als student ook niet willen: ‘dan haal je het door voorinformatie, niet door kennis.’  

De last schuift door

De meeste studenten die gebruikmaken van deze websites lijken zich van geen kwaad bewust. Een oud-student die tentamens verkoopt op Stuvia, vertelt dat hij zijn tentamens online zette om anderen te helpen. ‘Sommige vakken hebben geen oefententamens. Dat vond ik vervelend. Ik had er beter voor kunnen studeren als die er wel waren. Door mijn oude tentamens te delen, dacht ik dat ik anderen hielp. Ik wist niet dat het niet mocht.’

Het mag niet, maar het gebeurt wel. Toch zijn de gevolgen voor websites als Stuvia en Studeersnel zelden groot. In de praktijk blijft het bij waarschuwingen en verwijderingsverzoeken, die weinig oplossen. Als een docent melding maakt van auteursrechtschendingen, verdwijnt het studiemateriaal vaak na een verwijderingsverzoek van de websites. Maar niet voor lang.

Een collegejaar later staat het materiaal er gewoon weer op. ‘Je wilt tijd stoppen in goed onderwijs, niet in het najagen van commerciële websites,’ zegt universitair docent biologische psychologie Dounya Schoormans. Dat is wel wat er gebeurt. Voor docenten is het een frustrerend spel van melden en verwijderen. Voor studenten voelt het vooral als onschuldige hulp. En de universiteit zit ertussenin.

Verantwoordelijkheid

‘Het probleem is groter en moet op centraal niveau worden opgelost,’ stelt Mols. Daar sluit Van de Donk zich bij aan. ‘Ik heb dit bij het rectorencollege gemeld om te kijken wat we hier samen aan kunnen doen.’ Maar volgens hem ligt de grootste verantwoordelijkheid bij de bedrijven zoals Studeersnel en Stuvia, en bij de studenten zelf.

‘Bewustwording bij studenten over wat wel of niet gedeeld mag worden, is de basis,’ stelt Juridische Zaken. Dat vindt Van de Donk ook. De universiteit kan volgens de rector en collegevoorzitter nog een meer heldere interne koers bepalen, en bijvoorbeeld ook het eigen onderwijsmateriaal beter beschermen. ‘En wie weet moet hier en daar de regelgeving nog worden aangescherpt om het verdienvermogen van dit soort malafide bedrijven aan te pakken.’

De universiteit probeert studenten momenteel te waarschuwen via Canvas, en docenten spreken studenten aan als ze studiemateriaal verspreiden. Maar het blijft dweilen met de kraan open zolang studenten en commerciële platforms geld kunnen verdienen aan andermans werk. In een wereld waarin kennis geld waard is, zal iemand er altijd aan proberen te verdienen.

_Advertentie.