Jong, ambitieus en echt Brabants: de bliksemcarrière van Tweede Kamerlid Jeltje Straatman

Van Tilburg University naar de Zuidas en Den Haag. De carrière van CDA-Tweede Kamerlid Jeltje Straatman gaat als een speer. Univers zocht Straatman op in de Tweede Kamer: ‘Eigenlijk had ik meer van mijn studententijd moeten genieten.’

Wie in het Tweede Kamergebouw de werkkamer van Jeltje Straatman binnenstapt, kan er onmogelijk omheen: de vlag van PSV hangt pontificaal in het zicht. Straatman (30) hintte tijdens de wandeling naar haar werkkamer al even op het aanstaande landskampioenschap: ‘Volgend weekend kan het gebeuren, hé?’ Even lijken haar gedachten af te dwalen naar het Stadhuisplein in haar woonplaats.

Bij haar vorige werkgever, advocatenkantoor Stibbe op de Amsterdamse Zuidas, hing de vlag ook goed zichtbaar op haar kamer. ‘Als echte Brabantse in een Amsterdams bolwerk vond ik het leuk om tussen al die Ajacieden een beetje recalcitrant te zijn.’

Je bent vijf jaar geleden afgestudeerd, vervolgens de advocatuur ingegaan en vorig jaar november beëdigd als Tweede Kamerlid voor het CDA. Denk je weleens: dat gaat snel?

‘Zeker. Het was ook niet mijn plan om na vier jaar al te stoppen als advocaat. Ik had tegen mijn werkgever gezegd dat ik bij het CDA een traject zou ingaan, maar dat dat iets voor de lange termijn was.

‘Toen viel het kabinet, en werd die lange termijn ineens heel kort. Ik heb me serieus afgevraagd of het niet te vroeg was. Het is tenslotte een grote verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd  vind ik het belangrijk dat jonge mensen, en vooral jonge vrouwen, zich laten zien in de politiek.’

Voor de Tweede Kamerverkiezingen van afgelopen jaar kwam je vanuit het niets verrassend op nummer zes van de kandidatenlijst terecht.

‘Daar schrok ik zelf ook van. Ik herinner me het moment dat ik gebeld werd. Ze zeiden: ‘Ga maar even zitten, want we hebben je op plek zes gezet.’ Vervolgens heb ik een paar keer gevraagd: bedoel je niet 36 of 46?

‘Als één van de hoogste nieuwkomers krijg je meteen profiel. Dat is leuk, maar ook eng. Straks ben ik bijvoorbeeld voor de eerste keer te gast in een tv-programma, bij Nieuws van de Dag.

‘Er spreekt veel vertrouwen uit die hoge plek, dat is een groot compliment. Maar ik moet mezelf nog laten zien, dus ergens word ik er ook een beetje ongemakkelijk van.

‘En over vier jaar moeten anderen maar beoordelen of het een goede beslissing was om mij op plek zes te zetten. Of dat 46 toch beter was geweest.’

Het is nog niet lang geleden dat je bent afgestudeerd, kun je toch al zeggen wat voor jou het mooiste aan jouw studietijd was?

‘De vriendschappen die ik er heb opgebouwd. Via de rechtenfaculteit heb ik een tijd bij de rechtswinkel in Best gewerkt. De vriendengroep die daaruit is ontstaan, bestaat nog steeds.

‘Toen ik het Topklasprogramma volgde, moest ik een TED Talk houden. Achteraf is dat het startpunt van mijn politieke carrière geweest. Van die TED Talk is namelijk een video gemaakt en die is bij de PvdA terechtgekomen.

‘Mijn opa, een fervent CDA’er, vond dat dus onacceptabel. Want hoe was het toch mogelijk dat die video wél door de PvdA werd bekeken, maar niet door zijn eigen CDA?’

Lacht: ‘Toen is hij op het gênante af met die video de boer opgegaan en uiteindelijk bij Madeleine van Toorenburg van het CDA terechtgekomen. Die zei: ‘Waarom loop je niet eens een dag mee?’ Dat was een heel bepalend moment, want daarvoor twijfelde ik nog over welke partij het best bij mij past. Kort daarna ben ik lid geworden van het CDA.

‘Mijn vriendengroep was trouwens bij die TED Talk aanwezig en we hebben het er nog vaak over. Het is een mooie gezamenlijke herinnering aan die tijd.’

In de maidenspeech die je onlangs voor de Kamer gaf, refereerde je ook aan de politieke betrokkenheid van jouw opa. Het is dus eigenlijk allemaal zijn schuld?

‘In principe is het opa’s schuld, maar er werd in de hele familie veel over politiek gesproken. Je moet je voorstellen dat alle verjaardagen beheerst werden door de politieke actualiteit. Ik had twee hobby’s: voetbal en politiek.

‘Opa was een CDA-man in hart en nieren. Toen ik net lid was, gingen we samen naar congressen: opa en kleindochter. Helaas is hij inmiddels overleden.’

Dat jij nu Tweede Kamerlid voor ‘zijn’ CDA bent, had hij vast geweldig gevonden. Steekt die gedachte af en toe?

‘Het is heel erg zonde dat hij het niet meer mag meemaken. Maar ik geloof dat hij het ergens toch nog ziet.’

In je speech heb je het ook over het belang van het vrije debat op universiteiten en dat je de inperking daarvan zorgelijk vindt.

‘Universiteiten moeten een vrijplaats zijn voor debat. Binnen de grenzen van de rechtstaat moeten alle meningen besproken kunnen worden, en die meningen mogen schuren. Juist binnen het debat vind je vaak de oplossing.

‘Inmiddels zijn er in de samenleving zoveel onderwerpen dusdanig gepolariseerd dat het nauwelijks meer lukt om fatsoenlijk het gesprek met elkaar aan te gaan. Het gevaar is dat dit doorsijpelt naar universiteiten.

‘Je ziet in andere landen, waaronder Amerika, wat er gebeurt als er helemaal geen debat meer mogelijk is. Nederland is een tolerant land, ook naar meningen die ons niet altijd goed gezind zijn. Dat is onze kracht en die moeten we behouden.’

Waarom is PSV de allermooiste club?

‘Het is een Brabantse familieclub. Een beetje vergelijkbaar met het CDA, want dat is een familiepartij. Ik ben op jonge leeftijd besmet geraakt met het PSV-virus.

‘Mijn allereerste wedstrijd in het Philips-Stadion was die in de UEFA-Cup tegen Tottenham Hotspur in 2008. Het kwam op strafschoppen aan. Keeper Gomes redde PSV. Pure kippenvel. Vanaf dat moment waren bij mij de remmen los.’

Haagse politici krijgen vaak het verwijt veel te Randstedelijk te denken. Kun jij als Brabantse de regio voldoende vertegenwoordigen?

‘Veel beleid is stedelijk georiënteerd, terwijl het belangrijk is dat alle regio’s goed gehoord worden. In provincies als Brabant, Limburg en Groningen wordt die afstand echt gevoeld. Politici moeten dus vaker het land in: ga kijken en met mensen in gesprek.

‘Dat geldt trouwens niet alleen voor politici hoor. Toen ik nog op de Zuidas werkte, ging de discussie eens over de Nederlandse vlaggen die omgekeerd waren opgehangen. Dan werd er gezegd: ‘Omgekeerde vlag, die heb ik nergens zien hangen?’ Kijk eens wat verder dan de Ring Amsterdam, dacht ik dan.’

Wat weet je nu, maar had je als student graag al willen weten?

‘Dat je meer moet genieten van je studententijd. Ik was erg gefocust op mijn studie en heb veel extra vakken gedaan. Ik deed wat ik moest doen, zeker toen het leenstelsel werd ingevoerd.

‘Achteraf denk ik: had ik maar iets meer uit het studentenleven gehaald. Zo ben ik nooit lid van een studentenvereniging geweest, terwijl dat sociaal en voor je netwerk veel kan betekenen.’

_Advertentie.