Studeren met ADHD: ‘Ik voel me alleen productief als ik stress heb’

Voor veel studenten is uitstelgedrag herkenbaar, voor studenten met ADHD is het een dagelijks gevecht. Pauzes inlassen en structuur aanbrengen: het zijn adviezen die vaak niet werken. Univers bezocht een bijeenkomst voor studenten met ADHD op de Tilburgse campus.

‘Te laat komen, afgeleid raken, plannen maken die uiteindelijk niet werken’: het is een greep uit de problemen die studenten benoemen tijdens een ADHD-bijeenkomst op vrijdag 13 maart, georganiseerd door het studentendecanaat.

‘Ik sta echt op tijd op,’ legt een van de studenten uit in een klaslokaal in het Academia-gebouw, waar het heldere ochtendlicht door de vele ramen binnenvalt. ‘Dan ontbijt ik, pak ik mijn telefoon, raak ik afgeleid, is er ineens een uur verstreken en kom ik te laat.’

Het zijn ervaringen die veel studenten delen, maar voor studenten met ADHD is het geen incident. Het is een terugkerend patroon dat hun studie en mentale gezondheid beïnvloedt.

Voor student Vera* is dat gevoel van constante achterstand herkenbaar. ‘Ik voel me niet zo productief. Eigenlijk alleen als ik veel stress heb. Dan lukt studeren ineens wel, maar dat is niet goed voor mijn mentale gezondheid.’

Dit is een probleem dat Margreet van Laarhoven, studentenpsycholoog aan Tilburg University, vaker ziet. ‘De meest voorkomende klacht van studenten die bij ons op het spreekuur komen, is stress. Bij studenten met ADHD zie je dat ze vaak stress nodig hebben om aan de slag te gaan.’

Daar komt voor veel studenten met ADHD nog bij dat ze moeilijk aan een taak kunnen beginnen. ‘Alsof ze tegen een muur aan lopen,’ zeggen deze studenten vaak.

Plannen is geen toverwoord

Veel standaardtips die studenten met ADHD krijgen, lijken niet voor hen te werken. Bijvoorbeeld een planning maken. ‘Ik maak ze wel, maar ik hou me er niet aan. Daardoor voelt het juist alsof ik faal,’ legt Vera uit.

En die frustratie kan zich opstapelen. Vera: ‘Als ik vastloop, ben ik teleurgesteld in mezelf. Dan blijf ik het proberen, terwijl het soms beter is om echt even pauze te nemen, bijvoorbeeld door te sporten.’ Pauzes nemen en sporten zijn ook tips die Van Laarhoven noemt.

Sporten kan bijvoorbeeld helpen bij ‘racing thoughts’, iets waar veel studenten met ADHD tegenaan lopen. Gedachten gaan zo snel door hun hoofd dat het vermoeiend en verwarrend wordt.

Vergeten te eten

Studenten met ADHD kunnen zich bij interesse juist ontzettend concentreren op bepaalde onderwerpen en in een hyperfocus raken. Dan vergeten ze bijvoorbeeld te eten. ‘Na zo’n hyperfocus is het belangrijk om goed te herstellen, want dat kost vaak veel energie,’ vertelt Van Laarhoven.

Toch kunnen vaste pauzes, zoals bij de pomodoro-methode, studenten juist in de weg zitten. Wanneer deze tip tijdens de ADHD-bijeenkomst op het bord verschijnt, reageert een student: ‘Dan zit ik net in de workflow en moet ik stoppen. Het lijkt daarna onmogelijk om weer te beginnen.’ Andere studenten in de bijeenkomst knikken instemmend.

Op de universiteit komt daar nog iets bij: de vrijheid om zelf je tijd in te delen. Veel studenten waarderen dat, maar voor Vera werkt het twee kanten op. ‘Ik vind die vrijheid fijn, maar het is ook tegenstrijdig. Thuis studeren is relaxed, maar dan heb ik na vier uur soms bijna niets gedaan. Op de universiteit gaat het beter, omdat er mensen om me heen zitten, maar daar zijn juist weer veel prikkels, en dat is vermoeiend.’

Zo gaat het niet voor iedereen

Daarnaast speelt schaamte een rol. ‘Je hebt het gevoel dat iedereen alles af heeft en jij niet. Dan denk je: ik doe het niet goed.’ Al relativeert Vera dat ook. ‘Ik haal mijn deadlines en mijn cijfers wel. Maar dat gaat soms gepaard met paniekaanvallen en het afzeggen van afspraken. Zo gaat het niet voor iedereen.’

Wat veel studenten met ADHD ervaren, is een gebrek aan begrip. ‘Veel symptomen zijn op een lager niveau heel normaal. Iedereen heeft wel eens een dag dat concentreren niet lukt. Daardoor zeggen mensen: ‘dat heeft iedereen toch?’, en dat bedoelen ze niet slecht.’ Maar het verschil zit in de intensiteit en de frequentie. ‘Het is een stoornis. Je hebt het niet door één kenmerk,’ vertelt Vera.

Margreet van Laarhoven ziet vaker dat studenten met ADHD worstelen met een negatief zelfbeeld. ‘Dan vinden ze zichzelf bijvoorbeeld lui, wat helemaal niet zo is.’

Haar tip? ‘Blijf niet in je eentje worstelen. Praat erover, dat kan helpen om je gedachten te ordenen. Waar wringt de schoen precies? En misschien kunnen anderen je helpen, bijvoorbeeld door samen een overzicht van je week te maken. Vraag daar dan om.’

Ondersteuning vanuit de universiteit

Tijdens de bijeenkomst wordt ook duidelijk welke ondersteuning Tilburg University biedt. Volgens de universiteit hebben 1.600 studenten voorzieningen of extra begeleiding nodig. Studenten kunnen terecht bij studiecoördinatoren en studentendecanen. Ook studentenpsychologen zijn beschikbaar. Zij stellen geen diagnoses, maar kunnen kortdurende begeleiding bieden.

Daarnaast zijn er praktische voorzieningen, zoals extra tijd voor een opdracht of een andere passende regeling. Soms is er al ondersteuning mogelijk tijdens het wachten op een diagnose. Ook zijn er mogelijkheden voor financiële compensatie bij studievertraging. En er is een neurodivergente studiegroep.

Toch blijft het voor veel studenten zoeken naar wat werkt. Voor Vera betekent dat vooral blijven proberen en mild zijn voor zichzelf. ‘Je bent de hele dag bezig met wat je had kunnen doen,’ zegt ze. ‘Dat je betere cijfers had kunnen halen, of meer acceptatie voor jezelf had kunnen hebben. Maar ik probeer ook te accepteren dat het soms gewoon zo gaat.’

*Vera is een gefingeerde naam. Haar naam is bij de redactie bekend.

_Advertentie.