Eva Kaljée over haar tijdlijn: ‘Ik ben bewust van mijn bubbel’
Algoritmes gidsen ons door de eindeloze wirwar van het internet. Soms handig, soms vermakelijk en soms door AI gegenereerd. Deze maand duiken we in de bubbel van Eva Kaljée. Ze doet een bestuursjaar bij studievereniging Complex en begint daarna aan haar master Economische Psychologie.

Wat valt je het meeste op aan je telefoongebruik?
‘Je bent in deze maatschappij heel afhankelijk van je telefoon. Twee jaar geleden was mijn telefoon gestolen en kon ik niet direct een nieuwe kopen. Ik zat twee weken zonder telefoon. Toen merkte ik hoe lastig dat eigenlijk is. De bus pakken bijvoorbeeld: je moet opzoeken hoe laat die gaat, maar dat kan dan niet meer. Of iets inleveren bij de universiteit terwijl je de Authenticator-app nodig hebt.’
Zit je in een filterbubbel?
‘Wat ik te zien krijg komt wel overeen met mijn politieke voorkeuren of onderwerpen waar ik al in geïnteresseerd ben. Ik zie zelf vooral kookvideo’s, grappige video’s of nieuws over de wetenschap. Dat NASA weer iets heeft ontdekt bijvoorbeeld.
‘Ik probeer er bewust mee om te gaan, maar tegelijkertijd ben ik me er ook van bewust dat er veel dingen zijn waar ik me níet bewust van ben. Ik probeer wel kritisch te blijven. Als ik filmpjes zie waar ik het mee eens ben, denk ik ook: ja, maar dit is wel mijn algoritme. Dus ik probeer niet zomaar iets aan te nemen.’
Heb je ooit social media verwijderd?
‘Nee, dat heb ik nooit gedaan. Sommige vrienden verwijderen het helemaal. Voor mij is het gewoon een belangrijk communicatiemiddel en ook fijn voor ontspanning. Daarom heb ik nooit echt de behoefte gehad om het te verwijderen. Maar ik snap wel dat mensen dat doen.’
Denk je dat je weerbaarder wordt tegen algoritmes?
‘Deels wel, omdat je dingen gaat herkennen. Er wordt ook steeds meer bekend over hoe algoritmes werken. Tegelijk wordt AI nu ook groter. Vroeger geloofde ik alles wat ik zag meteen, maar nu denk ik vaker: is dit AI?
‘Soms gaat het zelfs een beetje de andere kant op. Dan zie ik bijvoorbeeld een filmpje van Trump die iets zegt en denk ik: dit is vast AI. En dan blijkt het gewoon echt te zijn. Soms ben ik dus misschien iets té kritisch. Maar het is wel goed dat je weet dat het een mogelijkheid is.’
Ga je anders met algoritmes om dan je ouders?
‘Ja. Mijn ouders snappen technologie op zich best goed en zijn er ook wel bewust mee bezig. Ik ben er natuurlijk meer mee opgegroeid, dus voor mij voelt het als een soort tweede natuur. Voor hen is het iets wat ze meer moesten leren. Mijn moeder is wel heel kritisch online. Zij gaat meteen opzoeken of iets een hoax is.’
Zie je algoritmes vooral als iets positiefs of negatiefs?
‘Een beetje van allebei. Het is positief dat het wordt afgebakend tot je interesses. Voor ontspanning werkt dat goed. Als ik bij vrienden kijk, denk ik soms: dit vind ik helemaal niet grappig. Dan merk je hoe anders iemands algoritme kan zijn.
‘Daardoor zit je wel in een bepaalde bubbel met mensen die ongeveer hetzelfde denken of leuk vinden. Voor informatie is dat minder goed, maar voor ontspanning werkt het eigenlijk prima. Het hangt dus een beetje af van je doel.’
