Burgemeester Fleur Gräper – van Koolwijk: ‘Je hoeft als student nog niet klaar te zijn voor het leven’

Na bijna een half jaar als burgemeester leert Fleur Gräper – van Koolwijk (51) Tilburg steeds beter kennen. Met Univers spreekt ze over vrouwelijk leiderschap, de kracht van een stad die niet perfect hoeft te zijn en over haar eigen studententijd: ‘Maak fouten, daar leer je uiteindelijk het meest van.’

Sinds januari van dit jaar heeft Tilburg, voor het eerst in de geschiedenis van de stad, een vrouwelijke burgemeester. Fleur Gräper – van Koolwijk (D66) volgt Theo Weterings op, die vorig jaar vroegtijdig afscheid nam om meer tijd met zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen door te kunnen brengen.

Wie is de Tilburgse burgemeester? Univers zocht Gräper – van Koolwijk op in het Tilburgse stadhuis voor een kennismakingsinterview.

U bent bijna een half jaar burgemeester. Heeft u het DNA van de stad en van de Tilburgers al een beetje kunnen ontrafelen?

‘Ik noem mezelf een ‘bewust onbekwame Tilburger’. Ik doe wijkbezoeken, ga langs bij organisaties en instellingen en leer veel mensen kennen. Maar ik realiseer me ook hoeveel ik nog niet gezien heb. Toch begin ik langzaam een beeld van de stad te krijgen. Wat mij daarin opvalt, is dat Tilburg niet één DNA heeft en juist gekarakteriseerd wordt door diversiteit en een groot verenigingsleven.

‘Zo was ik pas een paar dagen burgemeester toen ik geïntroduceerd werd in het carnaval en bij verschillende carnavalsverenigingen.’ Lachend: ‘Als buitenstaander denk je: wat is dit? Maar ik ben er vijf dagen vol ingegaan, hoor.

‘Sindsdien is het me duidelijk dat in de basis van deze verenigingen altijd een sociale component zit, met veel verbondenheid en toegankelijkheid. Als je uitzoomt, is dat precies wat Tilburg als stad kenmerkt.’

Heeft u vooraf nagedacht over wat voor burgemeester u wilt zijn?

‘Hiervoor was ik al actief in het openbaar bestuur. Maar deze functie biedt de mogelijkheid om nieuwe kanten van mezelf te ontdekken. Ik kan bijvoorbeeld veel voor mensen betekenen puur door ergens aanwezig te zijn.

‘Ik noem dat de magie van de ambtsketen: omdat ik iets vraag, interesse toon, of ergens aanwezig ben, wordt soms iets in gang gezet waar inwoners direct mee geholpen zijn. Dat is nieuw voor mij.’

In een interview met het Brabants Dagblad zegt u dat er elementen aan het vrouw-zijn zitten die het besturen anders maken. Wat bedoelt u daarmee?

‘Dat ik vaak de vraag krijg wat mij als vrouwelijk bestuurder anders maakt, of hoe ik mijn baan met thuis combineer. Dus dat ik me op dat niveau moet verantwoorden. Mijn reactie hangt af van wie zo’n vraag stelt en of je iemand het vooroordeel dat erin besloten ligt kwalijk kunt nemen of niet.

‘De meest gestelde vraag die ik op scholen krijg, is waarom ik geen burgerjuffrouw ben? Dat zegt iets over het beeld dat kinderen van een burgemeester hebben. Daarom is het belangrijk dat ze zien: als vrouw kun je natuurlijk gewoon burgemeester zijn.

‘Als ik in een bestuurlijke omgeving een vraag krijg waar een vooroordeel in zit, kan ik wel geïrriteerd raken en zo’n vraag terugkaatsen. Of als ik ergens stevig op inga en merk dat er anders gereageerd wordt dan wanneer een man dat doet.’

Er studeren alleen aan Tilburg University al negentienduizend studenten. Na hun afstuderen lukt het Tilburg volgens sommigen niet voldoende om talent voor de stad te behouden. Hoe kijkt u daar naar?

‘In alle eerlijkheid: dat is echt Calimero-gedrag van universiteiten die niet in de Randstad liggen. Dat jongeren deels weer uitvliegen is heel goed voor hun ontwikkelingsproces.

‘Ik denk dat hierin drie dingen belangrijk zijn. Op de eerste plaats is het voor de Tilburgse economie belangrijk dat we tijdig voor verbinding tussen studenten en lokale bedrijven zorgen. Dat je als student denkt: wacht even, het is leuk en interessant hier.

‘Met de tweede stap zijn we al volop bezig, namelijk dat er voldoende woningen komen die passen bij de wensen en mogelijkheden van starters.

‘Het derde punt is minstens zo belangrijk. Studenten die uit Tilburg vertrekken, zijn potentiële ambassadeurs van de stad: mensen die met enthousiasme terugkijken op hun studietijd. Zij vormen samen een groot netwerk.

‘Binnen tien jaar na hun afstuderen komt er misschien een moment dat ze kinderen krijgen en denken: de Randstad is ineens niet meer zo leuk, of betaalbaar. Als we deze mensen kunnen verleiden met een mooie carrière in Tilburg, is het niet erg dat ze eerst uitvliegen en na een aantal jaren als professional weer terugkomen en zich hier settelen.’

U heeft studerende kinderen. Maakt u zich als moeder zorgen over thema’s als studieschulden, huisvesting en hypotheken?

‘Net als elke moeder maak ik me over heel veel dingen druk. Over het klimaat, stikstof, biodiversiteit en over de zorgen waar mijn dochter en zoon in de toekomst mogelijk mee te maken krijgen.

‘Mijn vader moest op zijn veertiende van school af. Zelf heb ik wel gestudeerd en mijn kinderen mogelijkheden kunnen geven die ik zelf niet had. Zo studeren ze allebei zonder studieschuld af. Dat is een enorme luxe, daar ben ik me zeer bewust van.’

Wat voor student was u zelf?

‘Eentje die in allerlei besturen en commissies zat. Soms denk ik: o ja, die studie geschiedenis deed ik er ook nog bij. Uiteindelijk heb ik op weg naar de arbeidsmarkt meer geleerd van de nevenactiviteiten dan van het studeren. Daarom heb ik mijn kinderen altijd aangemoedigd: ga dingen naast je studie doen, want daarmee ontdek en ontwikkel je jezelf ook.

‘Ik ontmoette mijn echtgenoot vrij vroeg in mijn studententijd. Ondanks die relatie koos ik ervoor om een jaar naar het buitenland te gaan. Dat heeft mij erg gevormd: dat je altijd, ook binnen een partnerschap, je eigen keuzes kunt maken.’

Wat is uw advies voor studenten die Tilburg willen ontdekken?

‘Voor mijn sollicitatie ben ik met mijn echtgenoot door Tilburg gaan fietsen. We zijn onder andere naar de LocHal geweest, naar verschillende musea en de Piushaven. Tussendoor pakten we terrasjes en knoopten we praatjes met Tilburgers aan. Zo krijg je een goed beeld van de stadsdynamiek.

‘Tilburg is niet perfect. Dat is juist zo mooi aan Tilburg, want dan hoef je zelf ook niet perfect te zijn. Je hebt de ruimte om je te ontwikkelen. Dat past erg goed bij de onderwijsstad die Tilburg is. Kijk een beetje door die imperfectie heen, zou ik daarom tegen aankomende studenten willen zeggen.’

Welke persoonlijke boodschap wilt u aan studenten meegeven?

‘Haal het maximale uit je studententijd. Word actief naast je studie. Geniet van het feit dat je dingen mag ontdekken en dat je mag experimenteren. Je hoeft als student nog niet klaar te zijn voor het leven. Sterker nog: maak fouten. Ook ik heb fouten gemaakt. Uiteindelijk leer je daar het meest van.’