Europarlementariër Mohammed Chahim: ‘Ik werd gepest omdat ik in een rijtjeshuis woonde’

Zodra Mohammed Chahim de Tilburgse campus oploopt, gaat de herinneringenmachine aan. Aan Univers vertelt hij over zijn jaren aan de universiteit, maar vooral over de bepalende rol die zijn ouders speelden. ‘Zij hebben ontzettend veel van zichzelf opgeofferd.’

We treffen een druk bellende Mohammed Chahim (Fès, 1985) voor de trappen van de universiteitsbibliotheek aan. De Europarlementariër (Progressief Nederland) met klimaat, industrie en energie in zijn portefeuille, zal tijdens het interview met Univers nog een paar keer gebeld worden. Chahim blijkt al een tijdje op de campus te zijn. ‘Ik ben bewust eerder gekomen, zodat ik een aantal oude bekenden kon opzoeken.’

Als we een stukje over de campus wandelen, merkt hij op dat er sinds zijn vertrek in 2013 veel hetzelfde is gebleven, maar er tegelijkertijd ook het nodige veranderd is. Chahim kan het weten, hij liep zo’n tien jaar op de Tilburgse campus rond. Eerst als student econometrie, daarna als promovendus. Met lichte weemoed: ‘Ik kijk er met ontzettend veel plezier op terug.’

Kapot ergeren

‘Hier heb ik wat uurtjes gezeten’, zegt Chahim bij het betreden van de bibliotheek. ‘Ik was altijd vroeg: ik pakte de trein van half zeven in Helmond. Om een uur of vijf vertrok ik weer richting huis. Behalve op donderdag, dan ging ik mee de stad in. De volgende ochtend gaf ik met hele kleine oogjes instructiecolleges, want ik was toen ook student-assistent.

‘Ik weet nog dat ik me tijdens die colleges kapot ergerde aan studenten die de hele tijd op Hyves zaten. Dan kwam ik ’s ochtends met veel moeite op tijd voor die les, zat vervolgens iedereen op Hyves. En dan snel die pagina wegklikken als ik langsliep…

‘Op een gegeven moment ben ik verdergegaan met de drie studenten die wél voor de les kwamen, de rest heb ik gewoon weggestuurd.’ Lachend: ‘Dat kan ik nu wel zeggen, he? Sorry hoor, universiteit!’

Katholiek onderwijs

Plotseling vraagt Chahim zich af of Tilburg University nog steeds een katholieke universiteit is. ‘Laatst realiseerde ik me namelijk dat ik mijn hele leven katholiek onderwijs heb gevolgd. Van de basisschool en de middelbare school tot en met de universiteit.

‘Voor de grap noem ik mezelf wel eens een ‘cultureel katholiek’. Want ik ben in Marokko geboren, maar ik heb nagenoeg mijn hele leven in Brabant gewoond, dus dan krijg je die katholieke invloeden wel mee.

‘Ik kijk er ook met een politieke blik naar’, vervolgt Chahim. ‘Ik heb altijd veel inspiratie gehaald uit de sociaal-katholieke leer: dat je het goede wilt doen voor je medemens en de samenleving en dat je het beste bij elkaar naar boven haalt.

‘Dat heb ik geleerd van al die prachtige onderwijzers waarvan ik les heb gehad. Want zij zagen iets in mij toen anderen het niet zagen. En zij gaven mij net dat laatste zetje om een vak of opleiding te volgen, ook als ik aan mezelf twijfelde.’

Individualisme

Staat dat wij-idee niet haaks op de huidige maatschappelijke tendens van individualisme? ‘Dat is zo. Maar individualisme is niet per se alleen slecht’, denkt de Pro-politicus. ‘Eén van de mooiste westerse waarden, is dat je naar je toegevoegde waarde als individu kijkt en dat je mensen juist niet voortdurend in een groep plaatst of vanuit een groep bekijkt.’

Chahim denkt hierbij meteen aan zijn ouders. ‘Mijn vader en moeder komen uit Marokko. Zij werden in Nederland niet als individu gezien, maar als onderdeel van een groep mensen, namelijk die met een migratieachtergrond. Dat heb ik altijd jammer gevonden, want ik gun iedereen juist die vrijzinnige kijk op het individu.’

Bewondering

Chahim komt uit een gezin van zeven kinderen. Hij heeft vijf broers en een zus. Hij is de op één na jongste en per toeval de enige die in Marokko geboren is. Chahim praat met trots en bewondering over zijn ouders en de weg die zij hebben afgelegd zodat hun zeven kinderen het beter zouden krijgen.

‘Mijn ouders waren het slachtoffer van de Nederlandse werkloosheidscrisis van de jaren ’80. Zij zijn, net als veel mensen met een migratieachtergrond, de WAO (Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, vanaf 2006 vervangen door de WIA, red.) ingeduwd. Het was voor werkgevers de goedkoopste manier om massaal van mensen af te komen.

‘Mijn ouders moesten van hun werkgever een document ondertekenen en daardoor zaten ze ineens in de WAO, terwijl ze helemaal niet arbeidsongeschikt waren. Sterker nog: ze hadden altijd keihard gewerkt. Ik denk dat mijn vader en moeder – ze zijn inmiddels overleden – toen geen idee hadden wat dat precies betekende.’

Schandalig behandeld

‘Tijdens die enorme werkloosheidsgolf dachten ze: hier in Nederland kunnen we niets doen, laten we het tijdelijk in Marokko proberen. Zodoende ben ik in Marokko op de aarde gezet. Na een half jaar zijn we naar Nederland teruggekeerd, want ook in Marokko bleek de werkgelegenheid vies tegen te vallen.

‘Het is echt schandalig hoe deze groep werknemers is behandeld. Mijn ouders zijn onder andere hun pensioenrechten kwijtgeraakt. Uiteindelijk hadden ze recht op een klein AOW’tje, net onder het bestaansminimum. Gelukkig hadden ze zeven relatief succesvolle kinderen die financieel konden bijspringen. Op die manier hoefden ze niet voor steun bij de gemeente aan te kloppen.’

Analfabeet

Met enige ontroering praat Chahim over zijn moeder. ‘In Marokko studeerde ze aan de universiteit. Die studie heeft ze nooit kunnen afmaken. Het is pijnlijk voor haar geweest dat je in het ene land tot de hoger opgeleiden behoort en in het andere als een soort analfabeet wordt gezien.

‘Mijn moeder heeft zich in Nederland altijd ingezet voor vrouwen die analfabeet waren: ze gaf Arabische les, zodat de vrouwen zelfstandiger werden en zich op het gebied van emancipatie ontwikkelden. Vanuit het Arabisch was het makkelijker om vervolgens ook Nederlands te leren. Mijn moeder wilde dat zij echt mee konden doen in de samenleving. Na haar overlijden waren veel van deze vrouwen bij haar afscheid aanwezig.

Zes-onder-een-kap

‘Toen ik promoveerde heb ik in mijn dankwoord over mijn ouders gesproken. Over hoe weinig zij hadden, maar dat wij nooit zijn opgevoed met het idee dat we arm waren. We kenden dat begrip ook niet, want in onze wijk woonde iedereen in eenzelfde soort woning.

‘Zo ontdekte ik op de middelbare school pas dat huizen namen hadden, zoals vrijstaand of twee-onder-een-kap. Tot die tijd was een huis voor mij gewoon een huis. Ik werd gepest met het feit dat wij in een rijtjeshuis woonden. Lachend: ‘Toen werd bij ons thuis met trots de term zes-onder-een-kapper ingevoerd.’

Mooie mensen

‘Mijn ouders hadden alleen al voor hun praktische vaardigheden een doctoraat in accountancy moeten krijgen. Ze zijn altijd bezig geweest met de beslommeringen van hun vader en moeder, ooms, tantes, neefjes, nichtjes én die van hun zeven kinderen. Ze stonden altijd aan. Ze hebben ontzettend veel van zichzelf opgeofferd.

‘Er is in de gemeenschap nog steeds veel waardering voor de generatie waartoe mijn ouders behoren. Ik merk dat bijvoorbeeld als ik met oudere Helmonders spreek en vertel wie mijn ouders en schoonouders zijn. ‘Mooie mensen’, hoor ik dan.’

Ontwikkelen

Chahim is zelf vader van twee kinderen van acht en dertien jaar. ‘Als zij straks gaan studeren, hoop ik dat ik wat druk bij ze kan wegnemen. Ik heb gezien hoe mijn ouders alles gaven om ervoor te zorgen dat hun kinderen het beter kregen dan zij. Ik wil vooral dat mijn kinderen plezier hebben in wat ze doen.

‘Het maakt mij niet uit wat ze gaan studeren of hoe snel ze afstuderen. Willen ze een bestuursjaar doen, een jaar naar het buitenland of reizen? Prima, als ze zich maar ontwikkelen. Ik gun het mijn kinderen dat ze dingen doen waar later in hun leven waarschijnlijk minder ruimte voor is.’

_Advertentie.