Welkom terug in de jaren zeventig

Digitaal detoxen, het wil maar niet lukken. Daarom heeft Tom Grosfeld een radicaal plan: doe alsof je in de jaren zeventig leeft. Klinkt absurd, maar onder jongeren is die beweging al begonnen.

Onze aandacht neemt af, raakt gefragmenteerd en versnipperd. In de trein praten groepjes jongeren met elkaar terwijl ze door TikTok scrollen of oortjes in hebben en naar muziek luisteren. Vrienden vertellen me dat ze nooit meer een film of serie kijken zonder hun smartphone in de hand. 

En ik ben net zo. Op sommige dagen onderbreek ik mijn werk om de tien minuten om Instagram te openen. Ronduit gênant vind ik het bovendien dat ik zelden meer naar de wc ga zonder daar een ‘scrollmomentje’ van te maken. Of dat ik, wanneer mijn telefoon in de oplader ligt, telkens dwangmatig naar mijn lege broekzak tast en me dan onrustig begin te voelen, verminkt, alsof een deel van mezelf geamputeerd is. 

Het is niets nieuws, dat weet ik ook wel. Maar toch. Onze collectieve telefoonverslaving en afnemende aandacht beginnen een slepende kwestie te worden. Het gaat er al jaren over. Al die tijd hadden we verwacht dat we er wel uit zouden komen, dat het iets tijdelijks was. Maar zo eenvoudig bleek het niet te zijn. Permanente verstrooiing en aandachtschaarste raken steeds dieper ingesleten in onze maatschappij, in onze manier van leven.

Al jaren worden we bestookt met tips en manieren om hieruit te komen. Van een digitale detox of een schermtijdlimiet instellen tot het strenger reguleren van techbedrijven. We proberen van alles, maar er verandert niets. 

We moeten groter denken. 

Mijn idee: we bevrijden ons van de TikTok-wereld en herstellen in plaats daarvan de analoge wereld van de jaren zeventig. Dat klinkt vergezocht, maar in werkelijkheid zijn we er al mee begonnen. Offline leesclubs en leescafés schieten uit de grond. Analoge fotografie en fysieke fotoalbums maken een comeback, net als de platenspeler en het versturen van ouderwetse brieven. De cinevillepas is razend populair onder jongeren, net als offline weekenden weg. 

Zelf heb ik bewust abonnementen op papieren kranten en tijdschriften en lees ik alleen fysieke boeken. Ik heb een platenspeler. Een radio met cd’s. 

We zijn die ouderwetse, analoge wereld van vroeger allang aan het (her)bouwen. En precies dáár ligt de oplossing. 

Want in die wereld is niet alles samengebald in één apparaat, de smartphone, maar verspreid over verschillende apparaten. Wanneer we in die tijd vertoeven, moeten we een plaat op de platenspeler leggen wanneer we muziek willen luisteren, onze telefoon pakken wanneer we een vriend willen bellen (kunnen we onze smartphone niet vastspijkeren aan de muur?), de krant openslaan voor het nieuws, enzovoorts. 

Het is gespecialiseerd en hopeloos inefficiënt, wat ons dwingt na te denken over wat we willen doen en ons dus uitnodigt om onze aandacht te herstellen. Om ons te bevrijden van de versnippering en fragmentatie, van het verstrooide, gejaagde, verwarde gevoel dat ons vaker dan ons lief is beheerst. Het is een wereld die beter bij de mens past, beter op ons staat afgesteld.

_Advertentie.