Van safespace tot omstander: Tilburg praat over de veiligheid van vrouwen

Wat doe je als een vrouw ’s nachts bij je aanbelt omdat ze hulp nodig heeft? En grijp je in als iemand op straat wordt lastiggevallen? Tijdens Actie Aletta buigen Tilburgers, experts en ervaringsdeskundigen zich over één vraag: hoe maken we de stad veiliger voor vrouwen?

In een bomvolle zaal in poppodium 013 delen Tilburgers, experts en ervaringsdeskundigen hun ervaringen en ideeën over de veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte. De urgentie daarvan is voelbaar: precies een jaar geleden werd in een steeg, nog geen tien minuten van 013, een Tilburgse studente verkracht. Ook de cijfers liegen er niet om: Tilburgse vrouwen geven hun stad voor veiligheid een 5,3.

Lastiggevallen tijdens carnaval

De avond, mede georganiseerd door Studium Generale en de gemeente Tilburg, wordt geopend met een boodschap van burgemeester Fleur Gräper. Openbare orde en veiligheid is een belangrijk onderdeel van haar portefeuille. Maar het onderwerp raakt haar niet alleen vanuit haar functie, vertelt ze. Ook als vrouw krijgt ze ermee te maken.

‘Tijdens carnaval liep ik door de stad. Het viel me op hoe vaak ik werd lastiggevallen door stadsgenoten. Met vervelende opmerkingen of ongewenste aanrakingen.’

Wel of niet de deur opendoen?

Tijdens de avond is er opvallend veel ruimte voor Tilburgers zelf. Zij worden gevraagd naar hun ervaringen en ideeën. Een van de vragen: doe je midden in de nacht zomaar de deur open als iemand bij je aanbelt omdat diegene hulp nodig heeft?

‘Nee’, antwoordt een vrouw uit de zaal stellig. ‘Mijn man heeft dit ooit gedaan en is toen overvallen met een mes.’

Een man achter haar zou de deur wel opendoen. ‘Als iemand hulp nodig heeft, bijvoorbeeld om een telefoon op te laden of een band op te pompen, dan mag die persoon bij mij aanbellen. Maar ik heb dan ook nog nooit zoiets heftigs meegemaakt als de mevrouw voor mij.’

Maar hoe weet je als vrouw dat je ergens kunt aanbellen? Een sticker op de ruit met het Safe Space-logo kan daarbij helpen. Vanuit de zaal komen meer ideeën. ‘Wij hebben een regenboogvlag hangen uit het raam. Dat straalt solidariteit uit en geeft mensen het gevoel dat ze bij ons kunnen aanbellen.’

Wat doe je als omstander?

Een andere vraag die op tafel komt: wat mag je van omstanders verwachten als je wordt lastiggevallen in de openbare ruimte?

‘Ik zal ingrijpen, zeker als ik met wat vrienden ben’, klinkt het uit de zaal.

Maar ingrijpen hoeft niet altijd te betekenen dat je de dader direct aanspreekt, legt Laurens Kleijntjes uit, een van de experts die tijdens de avond aan het woord komt. ‘Je hoeft niet altijd de dader direct aan te spreken. Er zijn andere manieren om de situatie te doorbreken: bijvoorbeeld door te doen alsof je het slachtoffer kent of door andere omstanders aan te spreken en samen het slachtoffer te hulp te schieten.’

‘Veilig voor vrouwen, veilig voor iedereen’

Naast burgemeester Gräper zijn ook regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld Mariëtte Hamer en minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en oud-luchtmachtgeneraal Elanor Boekholt-O’Sullivan naar 013 afgereisd.

Boekholt-O’Sullivan is initiatiefnemer van Actie Aletta. In maart van dit jaar won ze de Aletta Jacobsprijs voor haar inzet voor vrouwen binnen Defensie. Ze droeg de prijs op aan alle vrouwen die te maken hebben gehad met onveiligheid of geweld.

Het doel van Actie Aletta is volgens haar duidelijk: ‘Ervoor zorgen dat we bewustwording creëren voor de veiligheid van vrouwen. Ik ben ervan overtuigd dat wanneer de openbare ruimte veilig is voor vrouwen, deze voor iedereen veilig is.’

Niet wachten op Den Haag

Actie Aletta reist als landelijke tour langs verschillende steden in Nederland. De ideeën en ervaringen uit de bijeenkomsten worden verzameld in een rapport dat wordt aangeboden aan bewindslieden in Den Haag.

Maar volgens Boekholt-O’Sullivan moeten steden niet wachten tot daar iets gebeurt. ‘De hele actie duurt zo’n anderhalf jaar. Maar je wil natuurlijk niet zo lang wachten tot er actie wordt ondernomen. Vandaar dat we ook in elke stad de burgemeester uitnodigen en mensen van de universiteit vragen om ermee door te gaan. Niet wachten op Den Haag, maar zelf invulling geven.’

Volgens Boekholt-O’Sullivan is er in Tilburg al veel bewustwording rond het onderwerp. ‘Wat we hier in Tilburg zien, is dat er veel awareness is op dit onderwerp. Ik hoop dat er hier in Tilburg ook na vanavond wordt doorgegaan met het goede werk dat er al gebeurt.’

Meer plekken om aan te kloppen

Ook burgemeester Gräper neemt na afloop nieuwe aandachtspunten mee. Eén daarvan is de vraag of er in Tilburg genoeg plekken zijn waar vrouwen terechtkunnen als ze zich onveilig voelen.

‘We hebben natuurlijk bij grote evenementen al safespaces. Maar wat als je uitgaat of onderweg bent en denkt: dit voelt niet goed? Hebben we dan plekken waar je even kunt aankloppen of om hulp kunt vragen?’

Daarnaast wil Gräper meer aandacht voor de rol van omstanders. ‘Hoe kun je omstanders trainen en het bewustzijn vergroten over wat je wél kan doen? Daar moeten we mee aan de slag.’

_{Advertenties.}