De NOS maakt bitterbaltelevisie

De NOS mag in de verslaggeving van het WK kritischer zijn op de misstanden rond het WK, vindt columnist Thomas Kaufmann. ‘De NOS maakt bitterbaltelevisie: warm, rond, vertrouwd, zonder scherpe hoeken. De analyse mag bestaan, zolang zij de kijker niet uit zijn stoel duwt.’

Ik vraag me weleens af hoe de voetbalanalist die verzucht dat ‘het tegenwoordig alleen nog maar over tactiek gaat’ naar zijn eigen baan kijkt. De analist wil tegelijk expert zijn én doen alsof expertise niet zo belangrijk is. Hij wil betaald worden voor het ontleden van de wedstrijd, maar ook de indruk wekken dat voetbal uiteindelijk iets intuïtiefs blijft.

Zo wordt voetbal televisie die zichzelf voortdurend relativeert. De NOS maakt bitterbaltelevisie: warm, rond, vertrouwd, zonder scherpe hoeken. De analyse mag bestaan, zolang zij de kijker niet uit zijn stoel duwt. Lekker toegankelijk voor het thuisgebleven publiek dat gehuld in een oranje shirt gezellig reclame maakt voor bier, seltzer of een supermarkt.

In aanloop naar het toernooi werd het WK in de VS al meermaals bestempeld als het meest politieke WK ooit. Een petitie van Teun van der Keuken om als Nederland (overheid en voetbalelftal) het toernooi te boycotten werd dik 170 duizend keer ondertekend. Een boycot bleef (natuurlijk) uit. Een dergelijk offer zou oneerlijk zijn richting de spelers en bovendien, zo beweerden tegenstanders, biedt het toernooi juist aanknopingspunten om misstanden aan te kaarten.

Maar dan moeten die misstanden wel aangekaart worden. De kritiek van de NOS beperkt zich in de uitzendingen tot kritiek op het wisselbeleid van de bondscoach. Terwijl de VS met haar racistische deurbeleid en oorlogsdrang toch voldoende aanleiding biedt om eens een expert van buiten de sport aan die ‘analistentafel’ uit te nodigen.

‘Maar dan krijg je toch alleen maar hele zure uitzendingen? We willen wel dat het een positieve inslag houdt. ‘Het WK is immers een feestje.’

‘Een feestje waarop niet iedereen die uitgenodigd is naar binnen mag?’

‘Dan overschaduwt het politieke straks de sport.’

‘Straks?’

Een bevriende cynicus spuugt nog net niet op topsport. Hij vindt de verering van natiestaten pervers en vindt dat kinderen een wortel aan een stok wordt voorgehouden. Kinderen leven dromen na die volstrekt onhaalbaar zijn. Elk kind wil profvoetballer worden. Die kans is miniem. Het is de illusie van de American Dream. De illusie van de selfmade man.

Op de vraag of hij naar het WK ging kijken? ‘Natuurlijk.’

Uiteindelijk kijkt bijna iedereen. Van links naar rechts. Fanaticus, moralist, gezelligheidsdier en cynicus. We blijven kijken, maar mogen niet vergeten dat kijken nooit alleen naar voetbal is. Dat er altijd een randje meebeweegt.

En dat de NOS, hoe gezellig het polderracisme van Rafael van der Vaart ook is, daar een taak in heeft.