Protesteren tegen een azc loont, en de bezorgde burger weet dat

Bij demonstraties tegen de komst van een asielzoekerscentrum wordt vaak het nodige geweld gebruikt, ziet Thomas Kaufmann. ‘De demonstranten vertonen zelf alvast het gedrag waar ze de aangekondigde nieuwkomers van verdenken. Volkomen belachelijk.’

Er zit iets wrang-komisch in de beelden van de anti-azc-protesten van afgelopen week. Volwassen mannen die vuurwerk naar politieagenten gooien omdat ze zich zorgen maken over ‘de veiligheid in de wijk’. Mensen die een gemeentehuis belagen uit naam van ‘rust en leefbaarheid’. De demonstranten vertonen zelf alvast het gedrag waar ze de aangekondigde nieuwkomers van verdenken en maken zich daarmee natuurlijk volkomen belachelijk.

Ware het niet dat het werkt. Mijn ouderlijk dorp haalde vorig jaar het nationale nieuws omdat bewoners het gemeentehuis bekogelden met eieren en vuurwerk en vervolgens varkenspoten ophingen op de plek van de beoogde azc-locatie. Dat azc is er nooit gekomen.

Ook in Den Bosch hebben ze, voorlopig, een besluit over een gepland asielzoekerscentrum uitgesteld. Daaruit zou men kunnen concluderen dat het meermaals blokkeren van de A59 en het gooien met stenen en zwaar vuurwerk geloond heeft.

Bij het duiden van dit geweld, want dat is het, worden de demonstranten in de regel opgedeeld in twee groepen: de demonstranten die behoren tot extreemrechtse ‘Defend-groepen’ en de ‘bezorgde burgers’ die in de regel vaak ‘overvallen worden door het nieuws’.

Het is duidelijk dat het vooral de eerste groep is die verantwoordelijk is voor het geweld en de intimidatie, maar de tweede groep komt er met ‘bezorgde burger’ wel heel makkelijk vanaf. Het is dezelfde voorzichtigheid waarmee in gevestigde kringen de PVV-kiezer de afgelopen jaren met fluwelen handschoenen behandeld wordt. ‘Hij voelt zich gewoon niet gehoord’ of ‘Ze wordt opgehitst door haar algoritme.’

Terwijl die tweede groep mensen met hun aanwezigheid bij dergelijke protesten (rellen) wel mede het gewelddadige gedachtegoed van de georganiseerde Defend-groepen normaliseert. Dan resteert eigenlijk enkel de vraag: kan je ze dat kwalijk nemen? Hebben die mensen door wat voor racistische opvattingen en omvolkingstheorieën hun prinsenvlag dragende buurkornuiten erop nahouden? En dat een dergelijk protest voor hun ook een uiting van die ideologie is?

Ik denk dat je ze dat kwalijk moet nemen. Als mensen de moeite nemen om de straat op te gaan tegen asielzoekers, tegen mensen dus, dan brengt dat ook een verantwoordelijkheid met zich mee om jezelf in te lezen. Om te weten naast wie je staat, welke ideeën daar rondgaan en welke taal er gebruikt wordt. Die verantwoordelijkheid kan je overigens verder doortrekken. Wie verder kijkt dan de Telegraaf dik is, ziet namelijk ook dat de cijfers niet de gevoelens van de onderbuik weerspiegelen.

Sartre zou genadeloos zijn. Hij stelde dat je je niet kunt verschuilen achter onwetendheid of sociale druk. In zijn idee van radicale vrijheid ligt ook radicale verantwoordelijkheid besloten: je bent niet alleen verantwoordelijk voor wat je expliciet kiest, maar ook voor wat je steunt door je aanwezigheid, je stilzwijgen of je gemakzuchtige onderscheid tussen goede bedoelingen en de gevolgen daarvan.

En dat maakt het ongemakkelijk. Want het betekent dat je niet kunt zeggen: ik stond daar, maar ik wist het niet. Of: ik bedoelde het anders. Of: ik ging alleen voor de boodschap, niet voor de mensen ernaast. Je staat er, of je staat er niet. En als je er staat, dien je je te verhouden tot wat daar gezegd en gelegitimeerd wordt.

_Advertentie.